نوبل ادبیات ۲۰۲۶ به آن کارسن رسید
۲ دقیقه مطالعه
آکادمی سوئد روز پنجشنبه ۱۶ مهر (۸ اکتبر) اعلام کرد که نوبل ادبیات ۲۰۲۶ به آن کارسن، شاعر، جستارنویس و مترجم کانادایی، رسیده است. آکادمی در بیانیه‌اش از «آثار جسورانه و نوآورانه»ی او یاد کرد که «در گفت‌وگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک، شکل‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر ساخته است».
کارسن ۷۶ سال دارد و در تورنتو به دنیا آمده است. به گفته‌ی اینگرید کارلبری، دبیر دائمی آکادمی سوئد، خبر او را حسابی غافلگیر کرد. کارسن هنگام اعلام خبر در ایسلند بود. مراسم اهدای جایزه طبق سنت ۱۹ آذر (۱۰ دسامبر) در استکهلم برگزار می‌شود.
شاعری که استاد زبان یونانی است
کارسن پیش از آن‌که شاعری مشهور باشد، استاد ادبیات کلاسیک بود و سال‌ها در دانشگاه‌های کانادا و آمریکا زبان و ادبیات یونان باستان درس داد. همین دو چهره، شاعر و پژوهشگر، در همه‌ی کارهایش کنار هم دیده می‌شوند. او شعر را با جستار، ترجمه، نمایش‌نامه و حتی یادداشت‌های دانشگاهی می‌آمیزد. خواننده گاهی نمی‌داند دارد شعر می‌خواند یا مقاله، و این دقیقاً همان چیزی است که آکادمی سوئد «شکل‌های تازه» نامیده است.
چند اثر شاخص
- «اروس، تلخ‌شیرین» (۱۹۸۶): نخستین کتاب او، جستاری درباره‌ی عشق در شعر یونان باستان، که از واژه‌ی «تلخ‌شیرین» سافو آغاز می‌شود.
- «زندگی‌نامه‌ی سرخ» (۱۹۹۸): رمانی منظوم که یکی از اسطوره‌های یونانی را به داستان عاشقانه‌ی پسری امروزی بدل می‌کند و شناخته‌شده‌ترین کار اوست.
- «زیبایی شوهر» (۲۰۰۱): شعری بلند درباره‌ی ازدواجی که از هم می‌پاشد. کارسن با این کتاب نخستین زنی شد که جایزه‌ی تی. اس. الیوت را برد.
- «اگر نه، زمستان» (۲۰۰۲): ترجمه‌ی تکه‌های بازمانده از شعر سافو، که جای خالی واژه‌های گم‌شده را عمداً خالی نگه می‌دارد.
- «ناکس» (۲۰۱۰): سوگ‌نامه‌ای برای برادرش، به شکل دفترچه‌ای تاشو با عکس و نامه و ترجمه‌ی یک شعر لاتینی.
کارسن نمایش‌نامه‌های یونانی را هم بارها ترجمه و بازنویسی کرده است؛ از جمله چند تراژدی اوریپید.
برای خواننده‌ی فارسی
کارسن هنوز در فارسی چندان شناخته نیست و آثارش، که بازی با زبان و شکل صفحه بخش مهمی از آن‌هاست، ترجمه‌ای دشوار دارند. اما اگر می‌خواهید با دنیایی آشنا شوید که او همه‌ی عمر با آن گفت‌وگو کرده، چند متن کلاسیک یونانی در کتاب‌رو رایگان است: «ایلیاد» و «اودیسه» هومر، و «مدئا»ی اوریپید.